Wielkopolska Izba Rolnicza otrzymała oficjalną odpowiedź z Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi na wniosek o wydanie rozporządzenia uznającego obszar województwa wielkopolskiego za objęty działaniem siły wyższej. Ministerstwo podjęło decyzję: nie będzie ogólnego, obszarowego zwolnienia z wymogów i sankcji. Rolnicy dotknięci nawałnicami i gradobiciem muszą działać indywidualnie. Poniżej przedstawiamy szczegółowe wyjaśnienia resortu.
Dlaczego Ministerstwo nie wyda rozporządzenia obszarowego?
Wielkopolska Izba Rolnicza wnioskowała o wydanie rozporządzenia na podstawie art. 72 ust. 3 ustawy o Planie Strategicznym dla WPR, co pozwoliłoby na odgórne odstąpienie od nakładania kar i sankcji na rolników z terenu całego województwa (lub poszkodowanych gmin). Resort rolnictwa, po analizie przepisów unijnych (art. 3 ust. 2 rozporządzenia UE 2021/2116) oraz skali zniszczeń, poinformował, że nie ma podstaw prawnych do zastosowania takiego rozwiązania.
Główne argumenty MRiRW:
- Lokalny i niejednolity charakter zniszczeń: Zjawiska pogodowe z początku lipca br. nie dotknęły wszystkich rolników w jednakowy sposób. Wystąpiły znaczne różnice w skali szkód pomiędzy poszczególnymi gminami, powiatami, a nawet sąsiadującymi działkami.
- Konieczność spełnienia wymogów unijnych: Przepisy UE wymagają, aby odgórne uznanie siły wyższej dotyczyło „poważnej klęski żywiołowej powodującej duże szkody na dokładnie określonym obszarze” (jak miało to miejsce np. podczas powodzi w południowo-zachodniej Polsce w 2024 r.).
- Zasada równego traktowania: W sezonie 2026 niekorzystne zjawiska (przymrozki, susza, nawałnice) dotknęły rolników w różnych częściach kraju. Przyznanie specjalnego statusu tylko wybranym gminom Wielkopolski bez analogicznej oceny reszty Polski stanowiłoby nierówne traktowanie producentów rolnych.
W odpowiedzi na szczegółowe zastrzeżenia WIR dotyczące braku możliwości wywiązania się z poszczególnych norm i wymogów, Ministerstwo przedstawiło następujące stanowisko:
- Ekoschemat „Rolnictwo węglowe” – Międzyplony ozime
- Problem: Zniszczenie upraw i trudności glebowe po ulewach.
- Stanowisko MRiRW: Wysiew międzyplonów ozimych (mieszanki co najmniej 2 gatunków) w ramach ekoschematu ma wyznaczony termin od 1 lipca do 1 października. Termin ten wciąż nie jest zagrożony, a rolnicy mają czas na przeprowadzenie siewu w wymaganym okienku czasowym.
- Ekoschemat „Dobrostan zwierząt” (Wypas i wybiegi)
- Problem: Brak możliwości wypasu lub wypuszczania zwierząt na zalane/zniszczone wybiegi i pastwiska.
- Stanowisko MRiRW: Zgodnie z rozporządzeniem dobrostanowym, wymóg wypasu/wybiegu stosuje się o ile pozwala na to stan fizjologiczny zwierząt oraz nie występują niekorzystne zjawiska pogodowe. Jeżeli podtopienia uniemożliwiły wypas, nastąpiło to z przyczyn niezależnych od rolnika – ARiMR nie ma podstaw do nakładania kar za te braki.
- Rolnictwo Ekologiczne (Interwencja 1.8.11)
- Problem: Zniszczenie plonów w gospodarstwach ekologicznych.
- Stanowisko MRiRW: Przepisy nie wymagają uzyskania minimalnych plonów ani zbierania plonu handlowego. Weryfikacji podlega samo wytworzenie produktu (fakt obecności uprawy na polu lub ślady po zbiorze) oraz przeznaczenie min. 30% zrealizowanego zbioru do przetwórstwa/sprzedaży. Jeżeli plon został całkowicie zniszczony przez gradobicie lub nawałnicę, rolnik zgłasza siłę wyższą indywidualnie do ARiMR, co zwalnia go z sankcji.
- Trwałe Użytki Zielone (TUZ) i ochrona gleb
- Problem: Fizyczne wymycie gleby, naniesienie mułu i zniszczenie darni na TUZ.
- Stanowisko MRiRW: Naniesienie mułu przez wodę nie odbiera gruntowi statusu trwałego użytku zielonego. Zobowiązanie może być kontynuowane i nie ma potrzeby wprowadzania specjalnych obszarowych odstępstw.
- Normy Warunkowości (GAEC 6 i GAEC 7)
- Stanowisko MRiRW: Odstępstwa od norm warunkowości na podstawie art. 72 ust. 5 ustawy o Planie Strategicznym mają charakter wyjątkowy i bardzo ograniczony w czasie. Ze względu na zróżnicowanie szkód w Wielkopolsce nie zostaną wprowadzone ogólne odstępstwa od GAEC 6 czy GAEC 7 – kwestia ta musi być oceniana indywidualnie.
Ministerstwo podkreśliło, że to kierownik Biura Powiatowego ARiMR jest organem właściwym do uznania siły wyższej w konkretnym gospodarstwie. Jeśli nawałnice, gradobicie lub podtopienia uniemożliwiły rolnikowi spełnienie wymogów płatności, musi działać niezwłocznie. Co zrobić:
Krok 1: Przygotuj zgłoszenie
Zgłoszenie o wystąpieniu siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności należy złożyć do właściwego Biura Powiatowego ARiMR. Można to zrobić:
- Elektronicznie przez Platformę Usług Elektronicznych (PUE) / Portal Rolnika,
- W formie papierowej bezpośrednio w kancelarii BP ARiMR lub pocztą.
Krok 2: Dołącz dowody
Wnioski bez materiału dowodowego mogą nie zostać uznane. Dowodem w sprawie może być wszystko, co przyczyni się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem. Resort rolnictwa i ARiMR wskazują w szczególności na:
- Zdjęcia zniszczonych upraw/zalanych pól (warto wykazać geolokalizację lub robić zdjęcia z widocznymi punktami odniesienia),
- Protokół komisji klęskowej (jeśli szacowała straty na danym polu),
- Oświadczenia i zeznania świadków,
- Zaświadczenia z IMGW / ekspertyzy / opinie biegłych potwierdzające wystąpienie gwałtownych zjawisk w danej miejscowości.
Prawidłowe i terminowe zgłoszenie przypadku siły wyższej pozwala rolnikowi na zachowanie prawa do wsparcia (dopłat) oraz pełną ochronę przed sankcjami finansowymi za niespełnienie wymogów ekoschematów, dobrostanu czy norm warunkowości.
Szczegółowe informacje oraz wzory dokumentów znajdują się na stronie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w zakładce dotyczącej siły wyższej.
Opracowanie: Paweł Dopierała
Źródło
Wielkopolska Izba Rolnicza
http://www.wir.org.pl/
Artykuł pochodzi z serwisu NowoczesnaFarma.pl
