Najważniejsze informacje:
• DezInfoLAB to międzysektorowy format współpracy stworzony przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska, służący budowaniu odporności na dezinformację klimatyczną i środowiskową.
• Drugi dzień dwudniowego seminarium w całości poświęcono dezinformacji w obszarze gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ).
• Spotkanie otworzyły wiceministra klimatu i środowiska Anita Sowińska oraz prezeska organizacji Lie Detectors, Juliane von Reppert-Bismarck, która zabrała głos w przesłanym nagraniu wideo.
• Podczas wystąpień eksperckich zaprezentowano krajowe programy wsparcia transformacji w kierunku GOZ, norweskie doświadczenia w budowaniu akceptacji społecznej dla gospodarki obiegu zamkniętego oraz wyniki badań dotyczących postrzegania systemu kaucyjnego i dezinformacji klimatycznej.
• Kluczowym punktem części seminaryjnej był ekspercki panel dyskusyjny poświęcony mechanizmom manipulacji wokół systemu kaucyjnego, roli algorytmów oraz zasadom rzetelnej debaty.
• Część warsztatowa objęła m.in. naukę weryfikacji informacji w internecie, zarządzanie kryzysowe oraz tworzenie angażujących narracji opartych na wartościach.
• W wydarzeniu stacjonarnie i online wzięli udział przedstawiciele administracji publicznej, samorządów, środowiska naukowego, mediów, biznesu oraz organizacji społecznych.
Edukacja medialna i język faktów
Część oficjalną wydarzenia otworzyły wiceministra klimatu i środowiska Anita Sowińska oraz Juliane von Reppert-Bismarck, prezeska i założycielka Lie Detectors, która skierowała do uczestników kilka słów w przesłanym nagraniu wideo. Lie Detectors to niezależna, europejska organizacja edukacji medialnej tworzona przez dziennikarzy, która pomaga młodzieży i nauczycielom odróżniać fakty od dezinformacji w internecie.
W swoim wystąpieniu inaugurującym wiceministra Anita Sowińska przedstawiła założenia Laboratorium Przeciwdziałania Dezinformacji w obszarze gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ) oraz zwróciła uwagę na znaczenie rzetelnej informacji dla skutecznej realizacji polityki środowiskowej i budowania społecznego zaufania do zielonej transformacji.
Odporności na dezinformację nie da się zbudować w jednym urzędzie, jednej redakcji ani jednej organizacji. Dlatego dzisiejszym spotkaniem rozpoczynamy międzysektorową współpracę na rzecz edukacji medialnej. Potrzebujemy partnerstwa instytucji publicznych, ekspertów, dziennikarzy, edukatorów, przedsiębiorców i społeczeństwa obywatelskiego
– mówiła wiceministra klimatu i środowiska Anita Sowińska podczas konferencji Laboratorium Przeciwdziałania Dezinformacji w obszarze GOZ.
Z kolei Juliane von Reppert-Bismarck zwróciła uwagę na znaczenie edukacji medialnej i krytycznego myślenia w budowaniu odporności społeczeństwa na dezinformację. Podkreśliła, że skuteczna odpowiedź na fałszywe narracje wymaga współpracy wielu środowisk, od administracji publicznej i organizacji społecznych po naukę i media.
Edukacja medialna nie polega na mówieniu ludziom, co mają myśleć. Chodzi o danie im umiejętności i pewności siebie do oceniania informacji, zadawania pytań, sprawdzania źródeł oraz rozpoznawania manipulacji. Celem nie jest dyktowanie, co jest prawdą, a co fałszem, lecz przekazanie narzędzi, by każdy mógł to ocenić samodzielnie
– powiedziała Juliane von Reppert-Bismarck w przesłanym nagraniu wideo.
Ważnym elementem programu było także pokazanie praktycznych narzędzi wspierających transformację w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym. Katarzyna Karpa-Świderek z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przybliżyła dostępne programy finansowego i merytorycznego wsparcia dla przedsięwzięć realizowanych w duchu GOZ.
Uczestnicy mogli również spojrzeć na wyzwania komunikacyjne z międzynarodowej perspektywy. Astrid Arnslett, ekspertka ds. GOZ i komunikacji klimatycznej z norweskiego instytutu CICERO, czołowego norweskiego instytutu badań nad klimatem, w swoim wystąpieniu przedstawiła norweskie praktyki w kształtowaniu społecznego zaufania dla gospodarki o obiegu zamkniętym.
Istotnym punktem programu była także prezentacja wyników badań i analiz dotyczących polskiej debaty publicznej. Bartosz Matyja i Zofia Bieńkowska z IOŚ-PIB przedstawili wnioski dotyczące postrzegania systemu kaucyjnego przez Polaków, natomiast Marcin Wiśniewski i Dobromir Ciaś z Instytutu Badania Internetu i Mediów Społecznościowych omówili narracje na temat gospodarki obiegu zamkniętego w polskiej debacie publicznej.
System kaucyjny pod lupą
Jednym z najbardziej ożywionych punktów programu był panel dyskusyjny poprowadzony przez dziennikarkę Polskiego Radia Agnieszkę Lichnerowicz. Eksperci podjęli próbę wyznaczenia granicy między rzetelną informacją a szukaniem taniej sensacji wokół wdrażania systemu kaucyjnego.
W dyskusji wzięli udział specjaliści reprezentujący kluczowe środowiska: Anna Kamińska (Ministerstwo Klimatu i Środowiska), Dominik Dobrowolski (Cycling Recycling), Sławomir Pacek (Stowarzyszenie Polski Recycling), Mateusz Meyer (Lie Detectors) oraz Kamil Smogorzewski (Kolektyw Analityczny Res Futura). Paneliści omówili mechanizmy przenikania niezweryfikowanych doniesień do mediów głównego nurtu, rolę algorytmów w podgrzewaniu sporów oraz wyzwania związane z utrzymaniem odpowiedzialnego dyskursu opartego na faktach.
Praktyczne warsztaty
Popołudniowa część wydarzenia miała formę interaktywnych warsztatów prowadzonych w małych grupach, pod moderacją ekspertów Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz IOŚ-PIB. Uczestnicy pracowali nad konkretnymi wyzwaniami związanymi z rozpoznawaniem, ograniczaniem i neutralizowaniem dezinformacji w obszarze gospodarki o obiegu zamkniętym.
Pierwsza część zajęć koncentrowała się na identyfikowaniu fałszywych i wprowadzających w błąd treści. Uczestnicy poznawali narzędzia OSINT wspierające weryfikację informacji, analizowali przykłady greenwashingu oraz uczyli się rozpoznawać oznaki skoordynowanych działań informacyjnych w sieci.
Kolejny etap poświęcono reagowaniu na pojawiające się kryzysy komunikacyjne. Praca warsztatowa obejmowała analizę potencjalnych punktów zapalnych, projektowanie mechanizmów wczesnego ostrzegania oraz wymianę doświadczeń dotyczących skutecznej komunikacji w sytuacjach kryzysowych.
W ostatniej części uczestnicy skupili się na budowaniu odporności na dezinformację poprzez tworzenie komunikatów opartych na faktach, osadzonych w codziennych doświadczeniach odbiorców i odwołujących się do wartości ważnych dla lokalnych społeczności.
Równolegle realizowano trzygodzinne warsztaty oparte na programie opracowanym przez norweski instytut CICERO, łączące analizę wyzwań komunikacyjnych uczestników z tworzeniem narracji opartych na wartościach. Wydarzenie zwieńczyła sesja podsumowująca z udziałem przedstawicieli MKiŚ i IOŚ-PIB, podczas której zaprezentowano rekomendacje wypracowane przez zespoły.
Dwudniowe laboratorium, poświęcone dezinformacji w obszarach gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ) oraz odnawialnych źródeł energii (OZE), stało się przestrzenią do zainaugurowania polsko-norweskiego partnerstwa na rzecz budowania odporności społecznej na dezinformację klimatyczną w ramach programu Climate Information & Identity Integrity Programme (CIIIP).
